Circulair design in praktijk: nieuwe producten met lange levensduur en hergebruik

De rode draad is dat er geen rode draad is

Jubileumeditie Dutch Design Week wijst weer via talloze wegen naar een circulaire toekomst

De afgelopen editie van de Dutch Design Week (DDW) in Eindhoven was de 25e van deze manifestatie, waarbij futuristische designconcepten, hedendaagse kunstuitingen en de praktische functionaliteit van producten zij aan zij om aandacht vragen van een mix van professionals, studenten en dagjesmensen. Het is al jaren het beproefde recept van DDW, dat zoveel ver uiteenlopende exposities en evenementen in een week weet te plannen dat het ontdekken van een grote gemene deler voor deze manifestatie onmogelijk is. Het bewijst wel weer hoe veelzijdig de (internationale) creativiteit is die getoond werd aan een breed publiek.

DW voor de 25^e keer kreeg geen retrospectief, ondanks het motto Past, Present, Possible. Het was wellicht interessant geweest om te zien hoe een kwart eeuw geleden naar de toekomst werd gekeken door de studenten en visionairs van toen en wat daarvan terecht is gekomen. De nadruk lag dus op het hier en nu (iets minder somber verbeeld dan een paar jaar geleden) plus de nabije toekomst (met nog altijd volop de nadruk op het hergebruik en de circulariteit van materialen en modellen). Het voorbijgaan aan de ideeën en concepten van de afgelopen 24 edities voelde als een gemiste kans. Het verleden zien als ballast past misschien wel weer bij deze tijd.

 

 

VERSCHIL VAN BENADERING

De begane grond van het Klokgebouw was deze keer voor het overgrote deel ingericht met het afstudeerwerk van verschillende internationale designopleidingen en kleine stands met startups en bedrijven die al langer actief zijn. Wat ontbrak waren stands van grotere, gevestigde namen die hun duurzaamheidsfilosofie toelichten en dit sluit aan op de lagere prioriteit die het thema inneemt in een tijd dat er minder wordt verkocht. Een fenomeen dat al langer zichtbaar is op andere beurzen. Wat ook opviel is dat verschillende designopleidingen in Nederland en bijvoorbeeld Oostenrijk, Duitsland en Hongarije een verschillende invalshoek hebben op wat een waardevol afstudeerproject is, afgaand op wat Nederlandse instituten de voorkeur geven aan niet reproduceerbare concepten met veel visuele symboliek waarbij waarden als inclusiviteit, het voorkomen van eenzaamheid en het streven naar sociale gelijkheid voorop staan lieten de buitenlandse scholen praktische, functionele (en evengoed duurzame) producten zien die (met een paar aanpassingen) klaar lijken te zijn voor volumeproductie: stoelen, tafels, dividers en verlichting voor thuis en op de (hybride) werkplek. Het is maar net wat je zoekt als bezoeker: een duiding van deze tijd of een concrete oplossing.

 

 

UITNODIGEN TOT EEN GESPREK

De Universität von angewandte Kunst uit Wenen toonde enkele slimme, originele oplossingen voor het hybride werken op basis van circulair ontwerp, een lange levensduur en eenvoudig te repareren. Habitat (ontwerp: Ambrosia Köb) is een textiele room divider op drie hoogteniveaus die aan de wand wordt bevestigd en als een soort douchegordijn een werkplek gedeeltelijk of geheel kan afscheiden. RON is een modulaire en mobiele sta/zit werkplek van Emilie Karaskova die zowel thuis als op kantoor concentratie biedt en eenvoudig in hoogte verstelbaar en aan elkaar te koppelen is. Sprrrrring van Flora Sommer is een serie zitmeubelen met grote, hergebruikte stalen veren in een houten frame met gespijkerde stroken hergebruikte stoffering.

De Double Rocker van Helena Philipp is een schommelstoel voor twee waarbij men elkaar aankijkt: men houdt elkaar in evenwicht en het meubel nodigt uit tot het voeren van een dialoog. Precies het tegenovergestelde bewerkstelligde een bank gemaakt van stenen vensterbanken. Vooraan in het Klokgebouw stond deze Still Bench uit Petit Granit, een Belgische steensoort. Deze minimalistische stenen bank nodigde uit tot overpeinzing en zen-verstilling, er mocht helaas niet gezeten worden op dit bijzondere meubel ontworpen door de Belg Stijn Jan Vos.

 

HET IS MAAR NET WAT JE ZOEKT ALS BEZOEKER: EEN DUIDING VAN DEZE TIJD OF EEN CONCRETE OPLOSSING.

 

 

 

LINOLEUM, MULTIPLEX, GRANIET EN MOS

Bij de ontwerpen van andere opleidingen, zoals de Moholy- Nagy University for Art and Design uit Boedapest, de Oslo School of Architecture and Design (AHO) en de Stuttgart University of Applied Sciences, staan functionaliteit en praktisch voordeel ook vooraan, gekoppeld aan esthetisch minimalisme. Voorbeelden zijn een houten stoel met een schommelzitting aan twee felgekleurde koorden uit Boedapest, en multiplex staande lamp in de vorm van een winkelhaak uit Stuttgart en met gerecycled linoleum gestoffeerde houten zitmeubelen uit Noorwegen. Origineel, kleurrijk, goed doordacht en met een lange levensduur.

Dit geldt ongetwijfeld ook voor veel van de kleding, kleden, installaties en textiele concepten van de Nederlandse opleidingen, maar deze lenen zich toch meer voor tentoonstellingen en collecties dan voor dagelijks gebruik. Secrid sponsorde en cureerde opnieuw een Talent Podium. De leverancier van design wallets toonde onder andere Ra van Marjan van Aubel: een lichtinstallatie vernoemd naar de Egyptische zonnegod en werkend op energie vanuit de zon. Respyre is een groene gevelbekleding met een mix van beton en mos: luchtzuiverend, koelt het bouwwerk af en draagt bij tot biodiversiteit in de bebouwde omgeving. Carbon Cell is ontworpen door Elizabeth Lee, Eden Harrison en Ori Blich. Dit is een afbreekbaar CO2- negatief schuim voor verpakkingen als alternatief voor polystyreen.

 

 

CIRCULAIR IS DE NORM, HERGEBRUIKEN IS DE VORM

Fraaie FAAJA hanglampen van hout uit Ecuador (die ook als bijzettafel dienst kunnen doen, al was dit de ontwerper nog niet eerder opgevallen), afknipbare tafelkleden uit de weverij van het Textielmuseum in Tilburg (rode wijnvlek op het tafelkleed? Afknippen en als theedoek verder gebruiken) en room dividers en hanglampen (van Studio Henk) uit bio plastics, zoals Fibernyl en Stellanyl ontwikkeld door SUPERBio’S. Volledig afbreekbaar en herbruikbaar trokken deze items veel aandacht. Studio ep.he uit Rotterdam maakt onder andere de Distorted side table en leunlamp die vanuit iedere hoek net even anders ogen. Het modulaire vitrinekastensysteem De-Obsoletion wil de objecten die men erin toont proberen te onttrekken aan de vergetelheid en oogt als een gele, ouderwetse knikkerbaan die past in elk modern interieur.

Dewa & Dewi komt uit Thailand en levert dividers uit gerecycled plastic, kasten uit gerecyclede flessendoppen, bloembakken uit snijafval van teak en een side table op wieltjes uit hergebruikte pallets en pvc- snijafval. Gesponsord door de Thaise overheid, met als boodschap: ook wij denken hierover na en zien er een verantwoord verdienmodel in. Een bankje uit keramische scherven en glas, een hanglamp uit mycelium en rijstkorrel hulsjes, een outdoor stoel uit afgedankte rubberbomen: afval bestaat niet meer, het is de grondstof voor nieuwe producten.

 

ZONDER LIJM OF NIETJES

Circuform ziet de circulaire economie niet als een eindstation maar als een ontwerpvraag. De comfortabele bank Vert (ontwikkeld met The Bin en Circlefoam) heeft een romp uit ingezameld piepschuim uit de milieustraat, verwerkt tot blokken. Het comfortschuim komt uit oude banken en matrassen, de stoffering is van gerecycled polyester en er wordt gewerkt zonder lijm of nietjes zodat aan het einde van de levensduur alles te scheiden en als basis kan dienen voor een product met blijvende waarde. Infinity is de naam van de eerste volledig circulaire bureaustoel van NO-EM, ontworpen door Robert Bronwasser.

Van ontwerp tot reparatie, alles staat in het teken van circulariteit. Een hoog comfort (de zitting plooit met de vormen van de gebruiker mee), gestoffeerd in 10 opvallende kleuren en verkrijgbaar in vier versies bestaat Infinity voor bijna 60 procent uit gerecycled materiaal en kan geheel oneindig gerecycled worden. De onderdelen zijn vervangbaar, de stoel kan altijd gerepareerd worden en wordt geheel in Europa gemaakt.

 

VERLICHTING VERDIENT EEN SPOTLIGHT

Bij het werk van de studenten en de startups waren al voorbeelden van verlichting te zien, maar als geheel blijft verlichting een beetje in de schaduw van andere interieurelementen, ook in Eindhoven (nota bene de Lichtstad). Op de vierde verdieping van Het Klokgebouw bevinden zich echter twee eenmansbedrijven in dezelfde ruimte: ANVIA Lighting en 40lux. Het eerste is van Michel Klein en omhelst de merken Anvia, Ferro Light Design en JAPTH, Martijn Torenstra is als 40lux agent voor de merken Stilnovo, Linea Light, Diomede, LIGEO, OEM 3Light en de merken van ANVIA Lighting. Het gamma loopt uiteen van decoratieve verlichting voor particulieren in wand-, tafel-, plafond- en staande armaturen tot architecturale verlichting. Enkele highlights uit het aanbod: de retro hengellamp Vliegende Hertog van Anvia, de Tray Oval hanglamp van JAPTH (die ook dienstdoet als dienblad), de Saliscendi van Stilnovo (hanglamp aan kabels met contragewicht en reflecterende kap uit email) en de grote geometrische armaturen van LIGEO, die zowel staand als hangend indrukwekkend zijn.

 

 

BIJZONDERE LOCATIE IN DE BINNENSTAD

De Kazerne is een bijzondere plek die gemaakt lijkt te zijn voor een evenement als DDW. De combinatie van hospitality en expositieruimte in het centrum van de stad was deze keer voor de tweede keer een locatie en bood een mooie mix van kunstzinnige objecten, handgemaakte houten meubelen en een drietal grotere merken (VEPA, Hydro en RERERE, opgericht door de mensen achter DUM Office). Wat de kunstzinnige objecten betreft: er was een verlichtingsobject te zien gemaakt uit tarwestengels door Isaac Monté x Staramaki. De stengels zijn drinkrietjes van tarwestengels die zijn ingezameld en geperst zijn tot blokken en gestapeld zijn voor het object. Afval van afval als materiaal voor een nieuw product. Studio Jonathan Radetz en Fraunhofer WKI uit Duitsland ontwikkelden Linum Tube: dunne stalen buizen als frame Studio ep.he voor een zitmeubel met Jacquard geweven vlas in meerdere lagen voor een lichtgewicht maat stevig meubel.

De materialen zijn aan het einde van de levensduur eenvoudig te scheiden en opnieuw bruikbaar. Vrienden is de naam waaronder ontwerpers Eric Sloot en Paulien Berendsen (bekend van het wandsysteem IXXI) een secretaire (ELS) en een kabinet (FRANCY) introduceren. De basis is Brabants populierenhout, dat snel groeit en thermisch verwarmd is om het steviger te maken. Eric Sloot maakte gebruik van formaldehyde vrije lijm en de afwerking is in een biobased, transparante lak. Beide meubelen waren blikvangers in de Kazerne, met een nieuwe interpretatie van klassieke vormen, waarbij de liefde voor het ambachtelijk maken van meubelen zichtbaar is. De collectie van Vrienden bestaat uit diverse modellen van diverse ontwerpers die bevriend zijn.

 

NIEUWE PRODUCTEN WORDEN VANAF DE ONTWERPFASE ONTWIKKELD MET HET OOG OP CIRCULARITEIT EN VERLENGEN VAN DE LEVENSDUUR.

 

 

PET, PRULLENBAK EN PRE-LOVED

Vepa introduceerde Wireworks; een overlegplek (ontwerp: Ineke Hans) met de ruimtelijke beleving van een caravan als inspiratiebron. Het ogenschijnlijk eenvoudige ontwerp is echter zeer slim bedacht en bestaat uit een metalen frame waarin een schaal uit gerecycled PET wordt bevestigd en waarin eventueel zittingen met losse kussens en een tafeltje worden aangebracht, voor zittend of staand overleg. Er zijn versies met drie of vier lagen en de kleurencombinaties van zowel de schaal als het frame zijn vrolijk gekleurd: ton sur ton of juist contrastrijk. Een optioneel raampje zorgt voor het knusse caravan gevoel. Het gerecyclede PET materiaal heeft een hoge akoestische waarde. Hydro is een Noorse fabrikant van aluminium die met CIRCAL 100R een circulaire variant van het materiaal heeft geïntroduceerd. Om te laten zien hoe goed het in staat is om aluminium vanuit een straal van maximaal 100 km rondom een productiefaciliteit in te zamelen en te recyclen heeft de fabrikant (die onder andere lantaarnpalen produceert) objecten laten maken door ontwerpers Sabine Marcelis (verlichting armatuur Orbit), Keiji Takeuchi (fraaie Profil stoelen), Cecilie Manz (RØR; een buis die onder andere als tafeltje kan dienen), Daniel Rybakken (sculptuur Fields: een soort mini-boerderij) en Stefan Diez (Boss prullenbak in verschillende hoogten met een opvallend geribbelde buitenzijde).

Deze werden in april in Milaan getoond en waren nu te zien in De Kazerne. Aluminium leent zich goed voor circulair gebruik als materiaal in vele toepassingen, zo blijkt. Tot slot RERERE: redesigned, refurbished en rebranded. Dit meubelmerk voor de projectmarkt biedt hernieuwde kantoorklassiekers van onder andere Bulo en Ahrend aan in grote aantallen voor een vaste prijs. De meubelen zijn opnieuw gestoffeerd en voorzien van een nieuwe poedercoat laag in opvallende (maar ook in meer behoudende) kleurstellingen. Dit upcyclen van uit de gratie geraakte meubelen zorgt voor een carbon footprint die 60 tot 80 procent lager ligt dan bij nieuwe producten. Door het refurbishen ontstaat een eenduidige stijl en daarmee een herkenbare RERERE-collectie. Duurzaam, kleurrijk en zeer verscheiden: het aanbod van de 25e editie van DDW liet zien dat er nog altijd meerdere, uiteenlopende wegen leiden naar een onontkoombare, circulaire toekomst.

 

Copyright
© 2025 Business Content Media Den Haag. Niets uit dit artikel of deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, elektronisch,  op geluidsband of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever Business Content Media/Vakblad Interior Business magazine.

Dit artikel is verschenen in Vakblad Interior Business Magazine. Nog geen abonnement of wilt u een abonnement cadeau geven? Mail naar linda@businesscontentmedia.nl voor de meest recente aanbieding