De nieuwe binnenstad, gemeentelijke ontwikkelingen

De Nederlandse binnenstad verandert in snel tempo; steeds meer panden komen leeg te staan. Kleine zelfstandige winkels verdwijnen, terwijl grote ketens juist terrein winnen. Eigenlijk wil iedereen dat de binnenstad een plek wordt waar groene stadsparken, nieuwe woonconcepten en creatieve winkels samenkomen. Een droom, of kan het realiteit worden? We spreken Bert-Jan van der Stelt, branchespecialist Wonen bij INretail, en Ad Dekkers, coördinator van het Platform Binnenstadsmanagement.

 

De retail heeft uitdagingen, maar ‘moeilijk’ vind ik een zwaar woord. De woonbranche doet het nog redelijk,” meent Bert-Jan van der Stelt. Hij is branchespecialist Wonen bij INretail. Deze brancheorganisatie geeft winkeliers advies, juridische hulp en economische ondersteuning om het ondernemen gemakkelijker te maken. INretail zit ook met de overheid aan tafel over vraagstukken die de retail aangaan. Bert-Jan: “Ondernemers moeten vaak noodgedwongen stoppen met hun bedrijf. Soms omdat ze de pensioengerechtigde leeftijd bereiken en geen opvolging hebben. Opvolging is altijd lastig geweest, maar omdat het ondernemersbestand vergrijst, merk je dit nu meer.”

Bert-Jan stipt nog een andere reden aan waarom een retailer met zijn winkel stopt. “Vaak staat het rendement niet in verhouding tot de tijd en energie die een ondernemer in zijn bedrijf stopt. De afgelopen jaren zijn de bedrijfskosten aanzienlijk gestegen. Dit is zeker het geval bij de loon- en huurkosten. Ondernemers vragen zich af of ze überhaupt een gezonde winst kunnen realiseren. Daarnaast is de markt de afgelopen jaren veel competitiever geworden. Er zijn grote onlineplatformen gekomen en sterke merken verkopen steeds vaker hun producten rechtstreeks aan de consument. Zo staat het aandeel van de fysieke retailer onder druk. Gelukkig vindt de consument zijn interieur nog steeds belangrijk. Voor retailers, die zich focussen op (interieur) advies, is er nog volop bestaansrecht.”

‘MENSEN WILLEN ELKAAR ONTMOETEN EN ZOEKEN SOCIALE VERBINDING’

 

 

LEEGSTAND

Doordat er minder winkels komen, is er meer leegstand. Bert-Jan: “Leegstand zie je vaker terug in de binnensteden dan op de meubelboulevards. Over het algemeen draaien de winkels op woonboulevards redelijke omzetten, waardoor de leegstand zeer beperkt is. Om de problemen in de binnenstad op te lossen maken veel steden hun centrum compacter. Daarnaast moeten gemeenten zich afvragen wat uniek is aan hun eigen binnenstad.”

Ad Dekkers is coördinator van Platform Binnenstadsmanagement. Dit platform organiseert inspiratie- sessies en kennisbijeenkomsten en verbindt binnensteden met dezelfde vraagstukken om van elkaar te leren. Ad: “Winkelsteden ontwikkelen zich van monofunctionele centra naar multifunctionele binnensteden, die meer te bieden hebben op het gebied van cultuur, zorg, wonen en leisure. Kortom: een mix van functies is belangrijk. Hierbij moet er in het hart van de binnenstad gezorgd worden voor een aaneengesloten aanbod van commerciële en dienstverlenende functies. Anders vallen winkelstraten uiteen en haken bezoekers af.”

FESTIVALS

Als we in de geschiedenis kijken, is er veel veranderd. Ad: “Tien jaar geleden waren binnensteden vooral gericht op consumeren en uitgaan. Nu zien we dat er meer functies samenkomen. Ondernemers, bezoekers én bewoners willen een stad waar verbondenheid centraal staat. Door sociale media is deze behoefte vreemd genoeg alleen maar sterker geworden. Het zoeken naar verbinding is niet nieuw; het is er altijd geweest. Kijk maar naar de festivals: deze zijn booming. Jongeren vinden het prettig om met elkaar in dezelfde flow te zitten. Als ondernemer of investeerder kun je daarvan profiteren.”

ONDERZOEK

“Het onderzoek van de INretail Woonmonitor 2025 wijst uit dat consumenten hun meubelen voor 20 procent online kopen en voor 80 procent in de winkel,” zegt Bert-Jan van INretail. Voor woonaccessoires en kleinmeubelen ligt het online aandeel hoger. Hij gaat verder: “Uit dit onderzoek blijkt ook dat consumenten nog altijd veel waarde hechten aan een adviesgesprek in een interieurwinkel.” Graag willen ze het product kunnen zien, voelen en uitproberen. De INretail-deskundige legt uit hoe een fysieke winkel nog aantrekkelijk kan zijn voor de consument: “Allereerst moet de winkel top zijn. Zo moet deze goed ingericht zijn, een fijne routing hebben en een inspirerend assortiment bieden. Het echte verschil wordt gemaakt door het personeel. De medewerkers moeten in staat zijn echt verbinding te maken met de klanten en hun wensen te vertalen in een goed advies.

De dynamiek in de winkel is ook belangrijk; er moet iets gebeuren. Denk aan workshops en presentaties. Een sportwinkel in de stad kan dat bijvoorbeeld doen door het organiseren van een hardloopclinic. De keukenzaak op de woonboulevard kan met de modernste keukenapparatuur een kookworkshop geven voor zijn klanten. Een winkel is geen museum. Het moet interessante verhalen bieden en de consument een welkom gevoel geven. Online moet de winkel datzelfde beeld uitstralen. Met gerichte mailings kunnen klanten op de hoogte blijven van wat er gebeurt in jouw winkel.”

‘ONDER DE BINNENSTAD LIGT VAAK EEN COMPLEX NETWERK VAN KABELS EN LEIDINGEN’

 

 

AANTREKKELIJK

Ad Dekkers, coördinator van het Platform Binnenstadsmanagement, gaat een stapje verder. Het platform wil de binnensteden sterker en aantrekkelijker maken. “Hierbij gaat het niet om één oplossing. Het kan gaan over de binnenstad compacter maken, meer groen toevoegen of het verblijfsklimaat verbeteren door bijvoorbeeld het autoluw maken van de openbare ruimte. Regie voeren en samenwerken is daarbij cruciaal; straten moeten bewust kunnen ‘verkleuren’ met functies die passen bij de kern van de stad. Niet elke functie draagt immers bij aan levendigheid. Een tandartspraktijk midden in een winkelgebied voegt weinig reuring toe.

Transformatie van retailvastgoed speelt een grote rol, bijvoorbeeld het voormalige V&D-pand in Den Haag, dat wordt getransformeerd tot universiteitsgebouw. Veel steden werken aan een langjarige visie voor de binnenstad. Belangrijk daarbij is dat deze plannen worden vastgesteld door de gemeenteraad, zodat ze ook na verkiezingen overeind blijven. Dit gebeurt al steeds vaker en is essentieel om structureel te kunnen vernieuwen.”

 

VERGROENING

De coördinator van het Platform Binnenstadsmanagement gaat verder: “Vergroening is belangrijk, niet alleen voor het klimaat, maar ook voor de leefbaarheid. Dit draagt er ook aan bij, samen met het toevoegen van wonen, cultuur en uitgaan, dat een binnenstad aantrekkelijk blijft na sluitingstijd van de winkels. Maar het is niet zo gemakkelijk. Gemeenten willen dit allemaal wel realiseren, maar ze lopen vaak tegen problemen aan.” Ad legt het uit: “Onder de binnenstad ligt vaak een complex netwerk van kabels, buizen, leidingen en rioleringen. Maar ook parkeergarages, die in een massief betonnen bak onder een groot deel van de openbare ruimte liggen, zorgen ervoor dat groene plannen moeilijk uitgevoerd kunnen worden. Een goede balans tussen wonen, voorzieningen en beleving is nodig. Ook zorg en kinderopvang horen in de binnenstad, zeker als er meer mensen in de binnenstad gaan wonen.”

 

AUTOVERKEER

Op de vraag of binnensteden dan autovrij moeten worden, antwoordt Ad ontkennend. “Binnensteden moeten goed bereikbaar blijven, dus volledig autovrij hoeft niet. Wel is het nodig dat we auto’s terugdringen uit de openbare ruimte en deze plek teruggeven aan voetgangers en fietsers. Bewoners en minder mobiele mensen moeten de binnenstad kunnen blijven bereiken. In grotere steden speelt ook fietsparkeren een grote rol, want voldoende en goede fiets- en fietsparkeervoorzieningen zijn essentieel voor een aangename en gezellige binnenstad.” Een ander punt dat Ad aanstipt, is het belang van een goede (waren) markt in een stad. “Een markt als middelpunt van het centrum moet behouden blijven, omdat het reuring geeft aan de oorspronkelijke binnenstedelijke functie.”

‘VAAK STAAT HET RENDEMENT NIET IN VERHOUDING’

 

SUCCES

Bert-Jan van der Stelt van INretail: “Sommige binnensteden zijn al heel ver en geven het goede voorbeeld. Kijk naar De Krommestraat in Amersfoort. De sfeer van dit straatje is uniek. Hier zit een grote verscheidenheid aan winkels, horeca en bijzondere gebruikers. Voor woonboulevards is er zeker nog werk aan de winkel. Deze winkelgebieden worden door consumenten toch vaak gekenmerkt als kaal en sfeerloos.”

 

WINKELGEBIEDEN

Ook Ad Dekkers van het Platform Binnenstadsmanagement kent een aantal mooie voorbeelden van succesvolle winkelgebieden: “In de Haarlemmerstraat en Haarlemmerdijk in Amsterdam is door een groot aantal partijen geïnvesteerd. Dit heeft gezorgd voor een aantrekkelijk winkelgebied. Wyck in Maastricht is ook zo’n goed voorbeeld. Dit gebied toont hoe het kan uitblinken door een mix van specialistische winkels en sfeervolle boetieks toe te voegen.

In Alkmaar is de vergroening van de Laar West een voorbeeld van een bijzondere aanpak van meerdere vraagstukken in één project. In Den Haag vormen straten zoals de Hoogstraat, het Noordeinde, de Denneweg, de Boekhorststraat en het Hofkwartier mooie voorbeelden van winkelgebieden waar het aanbod perfect aansluit bij de sfeer van de omgeving. Zo zul je bijvoorbeeld geen MediaMarkt vinden in de buurt van de Denneweg, omdat dat type winkel niet past binnen de beleving die daar wordt nagestreefd.”

 

SAMENWERKEN

Binnensteden doen al veel om beter aan te sluiten bij wat de gebruikers willen. Ad Dekkers van het Platform Binnenstadsmanagement: “Samenwerking is belangrijk. Gemeenten en samenwerkende partijen moeten vooral uitgaan van de behoeften van inwoners, investeerders, ondernemers en bezoekers van de stad. Ze moeten een duidelijke visie opstellen en keuzes durven maken. Steden die lef tonen, kunnen hun binnenstad aantrekkelijk houden. Spijkenisse is hier een goed voorbeeld van. Deze stad heeft een deel van het commerciële vastgoed afgestoten en hier een kleinere, gezellige binnenstad zonder noemenswaardige leegstand voor teruggekregen.”

 

TOEKOMST

Ad Dekkers van het Platform Binnenstadsmanagement: “Ook de coronaperiode heeft veel veranderd. De bezoekersaantallen van de binnensteden daalden en ondernemers kwamen op achterstand. Maar we zien nu dat het herstel goed is doorgezet. Het verblijfsklimaat wordt steeds belangrijker: mensen willen elkaar ontmoeten en ze zoeken sociale verbinding. Dat is een blijvende les. Binnensteden met een passend multifunctioneel aanbod, aansprekende evenementen en een prettige woon- en verblijfsomgeving zullen toekomstbestendig zijn.”

 

Copyright
© 2026 Business Content Media Den Haag. Niets uit dit artikel of deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, elektronisch,  op geluidsband of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever Business Content Media/Vakblad Interior Business magazine.

Dit artikel is verschenen in Vakblad Interior Business Magazine, februari editie . Nog geen abonnement of wilt u een abonnement cadeau geven? Mail naar linda@businesscontentmedia.nl voor de meest recente aanbieding