Van 17 tot en met 25 oktober is kleur op de Dutch Design Week in Eindhoven volop te zien. Er zijn installaties over kleurwaarneming en een tentoonstelling over hoe licht kleur verandert. In de stad verschijnen blauwe en gele constructies en felgekleurde netten. Maar wat kiezen opdrachtgevers en ontwerpers als het erop aankomt? Van de tien meest bestelde RAL-kleurstalen bij RAL-Shop zijn er negen wit, grijs of beige. Dat blijkt uit vijf jaar bestellingen bij de officiële RAL-distributeur voor de Benelux.
De top 10
- RAL 9010 Zuiver wit
- RAL 9002 Grijswit
- RAL 7044 Zijdegrijs
- RAL 7006 Beigegrijs
- RAL 6021 Bleekgroen
- RAL 1019 Grijsbeige
- RAL 9016 Verkeerswit
- RAL 7032 Kiezelgrijs
- RAL 1013 Parelwit
- RAL 9001 Crèmewit
De enige kleur in de lijst die niet wit, grijs of beige is, is RAL 6021 Bleekgroen. Dat is een licht en sterk gedempt groen uit de machinebouw. Felle kleuren staan er niet in. Verkeersrood, verkeersgeel en verkeersblauw worden vaak “populair” genoemd. In de bestellingen staan ze ver onderaan.
“Designers kunnen veel roepen”, zegt Mark Kotterink, directeur van de Stichting Nederlands Kleurinstituut, die RAL-Shop exploiteert. “Maar dat moet je ook terugzien in de verkoop en in wat er wordt toegepast. En daar zie je wit en grijs.” Een kleurstaal bestel je niet om te kijken. Je bestelt hem als je op het punt staat te kiezen. Architectenbureaus en ontwerpstudio’s vormen de grootste groep zakelijke bestellers. Juist de mensen die kleur ontwerpen, kiezen in de praktijk dus vaak voor neutraal.”
Hetzelfde patroon hoorde Kotterink op een eerdere Dutch Design Week. Een grote fabrikant van huishoudartikelen vertelde daar dat klanten eerst naar de gekleurde producten lopen, maar uiteindelijk de witte of grijze versie kopen. RAL Classic is in 1927 in Duitsland ontstaan als industriestandaard. Het was nooit bedoeld als kleurenkaart voor het interieur. “RAL Classic is een industriewaaier”, zegt Kotterink. “Hij wordt vooral gebruikt door architecten, en dan voor het exterieur. Daarnaast door de schilderbranche. Bijna alle kozijnen die wit worden geschilderd, vooral buitenkozijnen, komen uit deze waaier.”
Dat juist architecten zo vaak voor wit en grijs kiezen, heeft een lange geschiedenis. De Britse kunstenaar en schrijver David Batchelor noemde het in 2000 chromofobie: de angst voor kleur. In zijn boek Chromophobia laat hij zien hoe de westerse cultuur kleur ziet als oppervlakkig en onbetrouwbaar. In de moderne architectuur werd wit het symbool van eerlijkheid. Le Corbusier stelde in 1925 zelfs voor om alle kamers in Parijs te laten witten. “Die gedachte zit er nog steeds in”, zegt Kotterink. “Wit en grijs voelen veilig. Je kunt er niet mee de fout ingaan. Maar neutraal is niet neutraal. Uit ons onderzoek in de zorg weten we dat ouderen een omgeving met alleen wit, grijs en beige als eentonig en somber kunnen ervaren. Kleur kiezen is een vak. Wie niet kiest, kiest ook.”
